In Den Haag wordt serieus gesproken over een verbod op gokreclame. Steeds meer politici en organisaties vinden dat er minder reclame voor kansspelen moet komen. Ze zeggen dat dit nodig is om kwetsbare mensen te beschermen.
Opvallend is dat reclames van de Staatsloterij en VriendenLoterij ondertussen worden genomineerd voor een Gouden Loeki. Dat zijn reclameprijzen. Daarmee ontstaat het beeld dat de Staatsloterij scoort met commercials, terwijl de politiek juist strengere regels voor gokreclame bespreekt.
Dat roept een simpele vraag op: hoe kan de overheid reclame voor gokken willen verbieden, terwijl ze zelf eigenaar is van een gokbedrijf dat reclame maakt?
Inhoudsopgave
Steeds meer druk op gokreclame
Sinds online gokken legaal werd in 2021 is het debat niet meer gestopt. Eerst waren er veel reclames op tv en online. Daarna kwamen er strengere regels. Ongespecificeerde reclames werden verboden en bekende Nederlanders mochten geen gokreclame meer maken.
Nu wordt er zelfs gesproken over een totaalverbod. De Consumentenbond pleit daarvoor. Er zijn Kamervragen gesteld over gokreclames op TikTok. De toezichthouder waarschuwt voor illegale advertenties.
De boodschap vanuit de politiek is duidelijk: minder gokreclame moet zorgen voor minder problemen.
Maar de overheid bezit zelf een gokbedrijf
Wat minder vaak wordt genoemd, is dat de overheid zelf eigenaar is van de Nederlandse Loterij. Daar vallen onder andere de Staatsloterij en VriendenLoterij onder. Het ministerie van Financiën is aandeelhouder.
Dat betekent dat de overheid twee rollen heeft. Ze maakt de regels. En ze verdient geld aan een bedrijf dat kansspelen aanbiedt.
En dat bedrijf maakt gewoon reclame.
Is een loterij ook gokken?
Ja. Bij een loterij betaal je geld en maak je kans op een prijs. Dat is een kansspel. Toch wordt er vaak een verschil gemaakt tussen loterijen en online casino’s.
De reden die vaak wordt genoemd, is dat loterijen minder risico op problematisch speelgedrag zouden hebben dan casinospellen of live wedden. Daarom krijgen ze soms meer ruimte.
Maar feit blijft: ook de Staatsloterij verkoopt een product waarbij je geld inzet met kans op winst.
Er speelt ook geld mee
De Nederlandse Loterij draagt jaarlijks veel geld af aan de staatskas en aan goede doelen. Dat geld komt uit de verkoop van loten en andere kansspelen.
Dat maakt het onderwerp gevoelig. Als er een totaalverbod op gokreclame komt, raakt dat ook een bedrijf waar de overheid zelf geld aan verdient.
Dat zorgt voor discussie. Je zou het tegenstrijdig kunnen noemen. Je zou ook kunnen zeggen dat er een verschil is tussen online casino’s en staatsloterijen.
Gokreclames op TikTok zorgen voor politieke druk
De discussie over gokreclame kreeg extra aandacht toen reclames opdoken op sociale media zoals TikTok. Vooral jongeren maken veel gebruik van dit platform, wat meteen vragen opriep in de Tweede Kamer. Hoe kan het dat gokaanbieders zichtbaar zijn op een platform waar ook minderjarigen actief zijn?
Politici stelden vragen over de manier waarop advertenties worden getoond en of leeftijdsfilters wel goed werken. De zorgen gingen niet alleen over zichtbaarheid, maar ook over de toon van de reclames. Sommige campagnes werden als speels of aantrekkelijk neergezet, wat volgens critici niet past bij een product met risico’s.
De maatschappelijke discussie werd groter na berichtgeving over gokreclames op TikTok, waarbij werd gekeken naar de rol van aanbieders en naar het toezicht. Dit zorgde voor extra druk om strengere regels in te voeren, niet alleen voor online casino’s maar voor alle vormen van kansspelen.
Het idee van een totaalverbod op gokreclame
Naast specifieke gevallen zoals sociale media wordt er ook gesproken over een bredere oplossing: een totaalverbod. Dat betekent dat alle vormen van gokreclame verdwijnen, ongeacht of het om online casino’s, sportweddenschappen of loterijen gaat.
Voorstanders zouden van een verbod zeggen dat halve maatregelen niet genoeg zijn. Zij kunnen er dan op wijzen dat zolang reclame zichtbaar blijft, gokken wordt genormaliseerd. Tegenstanders kunnen vinden dat een totaalverbod te ver gaat en dat er verschil moet worden gemaakt tussen soorten kansspelen.
In eerdere berichtgeving over het mogelijke totaalverbod op gokreclame en minder vergunningen in Nederland werd al duidelijk dat dit scenario serieus wordt besproken. Daarbij speelt ook de vraag hoeveel aanbieders actief mogen blijven als de markt verder wordt ingeperkt.
Deze discussie raakt direct aan de positie van staatsbedrijven zoals de Staatsloterij. Als reclame volledig wordt verboden, geldt dat dan ook voor bedrijven waar de overheid zelf aandeelhouder van is?
Grote evenementen en het verbod op gokreclame
Een ander moment waarop de discussie oplaaide, was rond grote sportevenementen. Bij de Dutch Grand Prix kwam de vraag op of gokreclame zichtbaar mocht zijn tijdens een evenement dat ook door jongeren wordt bekeken.
De aanwezigheid van goklogo’s en sponsors leidde tot politieke vragen. Moet je kansspelen koppelen aan sport? En zo niet, waarom gebeurt dat dan nog steeds?
In het nieuws over het verbod op gokreclame rond de Dutch Grand Prix werd duidelijk hoe gevoelig dit onderwerp ligt. Sport heeft een breed publiek en wordt vaak gezien als iets voor het hele gezin. Reclame voor kansspelen past daar volgens sommige politici niet bij.
Tegelijkertijd zien anderen het als een commerciële keuze van organisatoren en sponsoren. Ook hier speelt weer de vraag: waar trek je de grens?
Staatsloterij scoort met commercials tijdens debat over gokreclame
Als je alle discussies naast elkaar legt, ontstaat een duidelijke spanning. Aan de ene kant wil de overheid gokreclame beperken of zelfs verbieden. Aan de andere kant blijft de Staatsloterij zichtbaar met campagnes die zelfs prijzen kunnen winnen. Dat laat zien dat de Staatsloterij scoort met commercials, zelfs op het moment dat er wordt gesproken over een totaalverbod.
Dat roept vragen op over gelijke behandeling. Moet een staatsloterij aan dezelfde regels voldoen als een online casino? Of wordt er bewust onderscheid gemaakt op basis van risico?
Voorstanders van streng beleid kunnen zeggen dat alle kansspelen onder dezelfde regels moeten vallen. Tegenstanders kunnen vinden dat je een loterij niet kunt vergelijken met live casino of sportweddenschappen.
De komende tijd zal moeten blijken of de politiek kiest voor één lijn voor iedereen, of dat staatsbedrijven een aparte positie blijven houden binnen het reclamebeleid.
Wat gebeurt er nu?
Op dit moment is er nog geen totaalverbod. Er wordt over gesproken. De komende tijd zal duidelijk worden of de regels verder worden aangescherpt.
De grote vraag blijft: als gokreclame slecht is voor de samenleving, geldt dat dan voor alle vormen van kansspelen? Of alleen voor bepaalde aanbieders?
